ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆ: ಪಕ್ಷಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಚುನಾವಣೆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚುನಾವಣೆ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ.ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಮ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಹಲವು ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಹೆಣೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬಹಳ ಗಂಭೀರವಾದ ಒಂದು ಆಟದಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಆಕರ್ಷಕ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಲಕ್ಷಣ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇತಿಹಾಸ ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವೇ: ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಾಗ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 16ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಗ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗಲು ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಬ್ಯಾಲಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಈಗಲೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಚಿಹ್ನೆ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ.ತೆರೆಮರೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ: ಭಾರತ ದೇಶದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂ.ಎಸ್. ಸೇಥಿ, 1950 ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಕಮಿಟಿಯಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಕರಡುಗಾರ. 40 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು 1992 ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾಗುವವರೆಗೆ, ಸೇಥಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೇಜಿನ ಬಳಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಪೇಪರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿದರು. 2,000 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು, ಆದರೆ ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿವೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಹೊಸ, ಆಧುನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ ಹೋಗಿದೆ.ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿಹ್ನೆ ನಿಷೇಧ: ಆನೆ (), ಸಿಂಹ (ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿ ಗೋಮಾಂತಕ ಪಕ್ಷ) ಮತ್ತು ಹುಂಜ (ನಾಗ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಹಿಂದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾಗ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ದೂರುಗಳು ಬಂದಿದ್ದವು.ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮೊದಲ ಲಾಂಛನವು 1951 ರಿಂದ 1969 ರವರೆಗೆ ಬಳಸಿದ್ದು 'ಜೋಡಿ ಎತ್ತುಗಳು' ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿತ್ತು. 1977 ರಲ್ಲಿ ಕೈಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ 'ಹಸು ಮತ್ತು ಕರು' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು.ಜನಸಂಘದ ಸಂಕೇತ ‘ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ’. ಪಕ್ಷವು ವಿಕಸನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಂತೆ, ಬಿಜೆಪಿಯು ಕಮಲದ ಮೇಲೆ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಮೊದಲು ಅದು 'ನೇಗಿಲು ಹೊಂದಿದ ಮನುಷ್ಯ' ಎಂಬ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಎಎಪಿಯ ಪೊರಕೆ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ 2012ರ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ನೈತಿಕ್ ಪಕ್ಷ ಬಳಸಿತ್ತು. 2014 ರಲ್ಲಿ ಆಪ್ ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮತದಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಹಂಚಿಕೆ: ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ...ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು: ಇವುಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರತಿನಿಧಿ ಕಾಯಿದೆ 1951 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆದೇಶ, 1968 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳು: ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಹ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಪಕ್ಷವು ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದರೆ, ಲಭ್ಯತೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಅದೇ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು.ದಾಖಲಾದರೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಪಕ್ಷಗಳು: ಇವು ಆರ್ ಪಿ ಕಾಯಿದೆ 1951 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆದೇಶದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಪಕ್ಷವು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದಾಗ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮೂರು ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಾಗ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಅವರ ಹಂಚಿಕೆಯು ಕೆಲವು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ನೆರವೇರಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.ಸ್ವತಂತ್ರರು: ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಸಹ, ನೋಂದಾಯಿತ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆ ಹಂಚಿಕೆಯ ನಿಯಮಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೋಂದಾಯಿತ ಗುರುತಿಸದ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಒಂದೇ ಚಿಹ್ನೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೆ, ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಗುತ್ತದೆ.