ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್, ತರಕಾರಿ ತೋಟ, ಇದನ್ನು ಪೊಟಾಗರ್ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಜಾರ್ಡಿನ್ ಪೊಟೇಜರ್ ನಿಂದ) ಅಥವಾ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಲ್ಯಾರ್ಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಸತಿ ಉದ್ಯಾನದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗೃಹ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಲೋಚಿತ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಾನ (ಅಥವಾ ತೋಟ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಂಚಿಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಡುಗೆಮನೆಯ ತೋಟವನ್ನು ಅಡುಗೆಯವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ತೋಟಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಡಿಗೆ ತೋಟಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆ ತೋಟವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಯತಾಕಾರ, ಗೋಡೆ ಅಥವಾ ಬೇಲಿಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ. ಗೋಡೆಗಳು ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳಿಗೆ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಹಸಿರುಮನೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕೋಮಲ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಲುಮೆ-ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಹಾಟ್ಹೌಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಹೂವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣು ಅಂತಿಮ ವಿಧವಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಬದಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ನೋಟಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕತ್ತರಿಸಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಹೂವಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುವ ಬದಲು ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆ ಯಾವುದೇ ತರಕಾರಿಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕ್ರೂಮ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಗೋಡೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯು ಏಳು ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳು ರೋಮನ್ ದೇವಾಲಯದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ "ಟೆಂಪಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್" ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮನೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಡಿಗೆ ತೋಟಗಳು ಆರಂಭಿಕ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದರೂ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಇದರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. == ಗೋಚರತೆ == ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಗಳು ಅಡಿಗೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು "ಮೂಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ", ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರರು ಋತುವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮಾಲೀಕರು, ಕುಟುಂಬದವರು ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳು ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ದಿನದ ಸಾಕಷ್ಟು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ರಜೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ ಹೋಗಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಮಾಲೀಕರು, ಲೂಯಿಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಐವಿಯಿಂದ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ, ಅತಿಥಿಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು ಅಡಿಗೆ ತೋಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಸೈಲ್ಸ್‌ನ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಅಗಾಧವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವು, ಕೋಟೆಯ ಕದನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ರಾಜನು ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕರಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್ಟಿಯೆನ್, ಮೈಸನ್ ರಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಲೇಖಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಂತೋಷದ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಎಸ್ಟಿಯೆನ್ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ವೆಚ್ಚದಾಯಕ, ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಬಿಸಿ ಗೋಡೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೇಂದ್ರ ಕುಳಿಯನ್ನು ಕುಲುಮೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಯಿತು. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಗೋಡೆಗಳು ಉದ್ಯಾನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ ಪೊದೆಗಳು, ಮೆಡ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಆಲಿವ್ ಮರಗಳು, ವುಡ್‌ಬೈನ್, ವೈಟ್ಥಾರ್ನ್, ಕಾಡು ಸೇಬುಗಳು, ಬ್ರಾಂಬಲ್ಗಳು ಮತ್ತು ಎಗ್ಲಾಂಟಿನೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನೆಡಬಹುದು ಎಂದು ಎಸ್ಟಿಯೆನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಟ್ಟ ಓಕ್ ಮರದಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾದ ಜುನಿಪರ್ ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸದ ಹೊರತು, ವಿಲ್ಲೋ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಜಾಲಿಗಳನ್ನು ನೇಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವರಣವಾಗಿತ್ತು. ಲಂಡನ್‌ನ ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಪ್ರದೇಶವು ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಂದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, ಅಬ್ಬೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಡಿಗೆ ತೋಟವು ಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ, ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅನೇಕರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸೇವಾ ರಸ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ವರ್ಸೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಕೌಂಟಿ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ತಜ್ಞ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು (ಮತ್ತು ಉಳಿದಿದೆ). ಕೆಲವು ತೋಟಗಾರರು ಕೇವಲ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಲೀಕ್‌ಗಳಂತಹ ತರಕಾರಿಗಳ ರಾಕ್ಷಸ (ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ) ತಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಹಂಚಿಕೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಅಥವಾ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಸ್ಯಗಳು == ಎಸ್ಟಿಯೆನ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ನೆಟ್ಟ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ, ಟರ್ನಿಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ವರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೋರೆಲ್, ಅರುಗುಲಾ, ಪಾರ್ಸ್ಲಿ, ಪಾಲಕ್, ಬೀಟ್ ಮತ್ತು ಓರಾಕ್‌ನ ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸೊಪ್ಪುಗಳಿಂದ ಬೇರು ತರಕಾರಿಗಳು, ಲೀಕ್‌ಗಳು, ಈರುಳ್ಳಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ, ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಥೈಮ್‌ನಂತಹ ಚಳಿಗಾಲದ ಪೋಥರ್ಬ್‌ಗಳಿಗೆ, ಸೇಜ್, ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್, ರೋಸ್‌ಮರಿ, ಹೈಸೊಪ್, ದಕ್ಷಿಣ ವರ್ಮ್ವುಡ್, ಸೇವರಿ, ಲೆಮನ್ ಬಾಮ್, ತುಳಸಿ, ಕಾಸ್ಟ್ಮರಿ, ಸ್ಪೈಕಾರ್ಡ್, ಕ್ಯಾಮೊಮೈಲ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನಿರೋಯಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಚೆಂಡು ಹೂಗಳನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಸ, ಹೂವುಗಳು, ಕಣ್ಣಿನ ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಹಲ್ಲು ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ರಸ ಮತ್ತು ವೈನ್ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವದಂತಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿಯೆನ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆರ್ರಿಗಳಿಗೆ "ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಉಳುಮೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ". ಕಡಿಮೆ ಉಳುಮೆಯು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು: ಶತಾವರಿ, ಆರ್ಟಿಚೋಕ್, ಬಿತ್ತನೆ ಥಿಸ್ಟಿಲ್, ಎಂಡಿವ್, ಚಿಕೋರಿ, ವಾಟರ್ಕ್ರೆಸ್, ಸ್ಕಾಲಿಯನ್ಸ್, ಚಿವ್ಸ್, ಪಾರ್ಸ್ನಿಪ್ಸ್, ಪರ್ಸ್ಲೇನ್, ಸ್ಮಾಲೇಜ್, ಟಾರ್ಗಾನ್, ಬೋರೇಜ್, ಬಗ್ಲೋಸ್, ಮೂಲಂಗಿ, ರಾಪ್ಸೀಡ್, ಸ್ಕರ್ರೆಟ್, ಗಸಗಸೆ, ಸಾಸಿವೆ, ಸೌತೆಕಾಯಿ ಮತ್ತು ಸೋರೆಕಾಯಿ. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ಸಿಟ್ರಸ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಳು ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು. === ಆಧುನಿಕ ಪೊಟೇಜರ್ ಉದ್ಯಾನ === ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರೂಪಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕುಂಬಾರ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಕುಂಬಾರರು ಮನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಾಟೇಜ್ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಂಟು ಉದ್ಯಾನದ ಔಪಚಾರಿಕತೆಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಚಬಹುದು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಲೊಯಿರ್ ಚಾಟೌಕ್ಸ್‌ನ ಮಾಲೀಕರಾದ ಚಾಟೌ ಡಿ ವಿಲ್ಲಾಂಡ್ರಿ ಅನೇಕ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೇಲಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಡಲಾಯಿತು (ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಡಲಾಗಿಲ್ಲ). ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. == ತರಕಾರಿ ತೋಟ == ತರಕಾರಿ ತೋಟವು (ತರಕಾರಿ ಪ್ಯಾಚ್ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಪ್ಲಾಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸೌಂದರ್ಯದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೂವಿನ ತೋಟಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ತರಕಾರಿ ತೋಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದ ರಾಶಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ವಿಭಜಿತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಲುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಭಾಗದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಅಡುಗೆಮನೆ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಜನರು "ವಿಜಯ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು. ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯತ್ತ ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಆಹಾರವು ಹಡಗು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿಖರವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬೆಳೆಗಾರರು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಂತ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದು ಆಹಾರ ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ದೂರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನಡವಳಿಕೆ, ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ. ೨೦೧೯ ರ ಅಧ್ಯಯನವು ನಗರ ಸ್ಥಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೆಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಒಂದು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹೊಸ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ೨೦೧೮ ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ೨೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಮನೆ ತೋಟಗಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. == ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ತೋಟ == ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉದ್ಯಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಸಸ್ಯಗಳ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಗಂಟು ತೋಟದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉದ್ಯಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದೆ. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಮಳಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೀಟಗಳನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುವುದು, ಆಹ್ಲಾದಕರ ಪರಿಮಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು (ಭೌತಿಕ ಉದ್ಯಾನದಂತಹ) ಪೂರೈಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನದೊಂದಿಗೆ ಮಡಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮಡಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಇತರರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸುವಾಸನೆಯುಕ್ತ ಆದರೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯಾದ ಪುದೀನಾ, ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಇಡೀ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಗೋಡೆಗಳು == ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಕ್ರೂಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಗಿಬ್ಸೈಡ್, ಎನ್‌ಟಿ, ಕೆಲವು ಈಗ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಹಂಚಿಕೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್, ಎನ್‌ಟಿ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಂಬರ್ ಪಾರ್ಕ್ == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ದಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್, ಟಿವಿ ಸರಣಿ. ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == , , , 2004, & , 0701169281 == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == == ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ == , . (2006). : . : . 978-0-88192-772-6. , (1987). . : . 978-0-563-20442-8. . . (1901) " ", : , ' ; , ... . . , . 1–32. : . , (1926). . : , & . -, . . (1947) ... : ( 1937). , . . (.) (1998). 1600–1950: . . 978-0-7509-1423-9. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == : : , , , , 22, 2018, ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್ ನಲ್ಲಿ., , ,