ಪೈಶಾಚೀ ಭಾಷೆಯು ಪಿಶಾಚ ( ಪಂಜಾಬದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿನಾಡು ಪ್ರಾಂತ) ಅಂದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸುತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಾಕೃತಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ. ಪಂಚತಂತ್ರ, ಹಿತೋಪದೇಶ , ಬೇತಾಳ ಪಂಚವಿಂಶತಿ ಯಂತಹ ಅನೇಕ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಭಾರತೀಯ ನೀತಿಕಥೆಗಳ ಮೂಲ 'ಬೃಹತ್ಕಥೆ'ಯು ಈ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಇದನ್ನು ಗುಣಾಢ್ಯನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಪೈಶಾಚಿ - ಪ್ರಾಕೃತದ ಒಂದು ಉಪಭಾಷೆ. ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಇದು ಪಾಲೀ ಭಾಷೆಗೆ ಸಮೀಪದ್ದೆನಿಸುತ್ತದೆ. == ಉಪಭೇದಗಳು == ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ಪೈಶಾಚಿಯ ಹಲವು ಉಪಭೇದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿ. ಪೈಶಾಚಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಮತಭೇದಗಳುಂಟು. ಕೆಲವರು ಇದು ಪಿಶಾಚವೆಂಬ ಜನಾಂಗದ ಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇದು ಪೈಶಾಚೀ ದೇಶದ ಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಷೆಗೆ ಭೂತಭಾಷೆಯೆಂದೂ ಹೆಸರು ಇದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಇದರ ಭಾಷಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ವರ್ಗದ 2ನೆಯ ಮತ್ತು 4ನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳು ಅದೇ ವರ್ಗದ ಮೊದಲನೆಯ ಮತ್ತು 3 ನೆಯ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಂತೂ ಈ ನಿಯಮ ಶಬ್ದದ ಆರಂಭದ ಅಕ್ಷರಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆ ಮದನ-ಮತನ, ನಗರ-ನಕರ, ಮೇಘ-ಮೇಖ, ಚೂಲಿಕಾ ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದಾಮೋದರ ತಾಮೋತರ, ಗಿರಿ-ಕಿರಿ, ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದಂತ್ಯ ನಕಾವರವೇ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಲಕಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಳಕಾರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಓದಲಿಕ್ಕೆ ಈ ಭಾಷೆ ತುಸು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸುತ್ತದೆ. == ಬಳಕೆ == ಗುಣಾಢ್ಯನ ಮಹಾಕಥಾ ಪ್ರಬಂಧವಾದ ಬೃಹತ್ಕಥೆ ಫೈಶಾಚಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ಮೂಲ ಗ್ರಂಥ ಈಗ ಉಪಲಬ್ಧವಿಲ್ಲ. ಪೈಶಾಚಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ವಾಙ್ಮಯ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಉದ್ಯೋತನನ ಕುವಲಯಮಾಲಾ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪೈಶಾಚೀ ಪರಿಚ್ಛೇದಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಅನಂತರ ಬಂದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪೈಶಾಚೀ ಅಂಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.