ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಜರ್ಮನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ವರ್ನರ್ ಹೈಸನ್‍ಬರ್ಗ್ ಅವರು ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ ತತ್ತ್ವ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ: ಮೂಲಕಣವೊಂದರ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಗತಿ ( ಮತ್ತು )ಇವೆರಡನ್ನೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಗತಿಯ ತಿಳಿವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ತಿಳಿವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ 'ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ಅಂಶ'ವನ್ನು ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ 'ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ಅಂಶ'ದೊಡನೆ ಗುಣಿಸಿದಾಗ ಗುಣಲಬ್ಧವು, ಕನಿಷ್ಠ, ಪ್ಲಾಂಕ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ {\ } ನನ್ನು, 2 π {\ 2\ } ನಿಂದ ಭಾಗಿಸಿದಷ್ಟಾದರೂ ಇರುತ್ತದೆ. Δ {\ \ } : ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ಅಂಶ Δ {\ \ } : ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ಅಂಶ {\ } : ಪ್ಲಾಂಕ್‌ನ ಸಂಖ್ಯೆ = 6.626068 ∗ 10 − 34 ∗ 2 . . . / {\ 6.626068*10^{-34}*^{2}.../} π {\ \ } : ಪೈ = (ಸುಮಾರು) 3.14159265 {\ 3.14159265} Δ ∗ Δ {\ \ *\ } ≥ 2 π {\ {\ {}{2\ }}} Δ {\ \ } ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ, Δ {\ \ } ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ, Δ {\ \ } ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದಷ್ಟೂ, Δ {\ \ } ಹೆಚ್ಚು ಆಗುತ್ತದೆ. Δ {\ \ } ಮತ್ತು Δ {\ \ } ಇವೆರಡನ್ನೂ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆ ಬೇಕೆನಿಸಿದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗದು. ಈ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕವಾದದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ತಿಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುವವರ ಇತಿಮಿತಿಗಳು ಕಾರಣವಲ್ಲ. ವರ್ನರ್ ಹೈಸನ್‍ಬರ್ಗ್ ನ ಸೈದ್ಧಾ೦ತಿತಕ ಪ್ರಯೋಗ: ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಬಿದ್ದಾಗ ೩ ಪರಿಣಾಮ ಉ೦ಟಗುತ್ತದೆ.೧)ಪ್ರತಿಫಲನ ೨)ಹೀರುವಿಕೆ ೩)ಮು೦ದೆಸಾಗುವಿಕೆ ಯಾವುದೇ ಒ೦ದು ವಸ್ತುವನ್ನು ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಬೆಳಕು ಅಗತ್ಯ.ಹಾಗೆಯೆ ಒ೦ದು ಎಲೆಕ್ತ್ರಾನ್ ಅನ್ನು ವ್ಯೊಮದಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಿ,ಅದರ ಸ್ಥಿತಿ ಹಾಗು ವೇಗ ತಿಳಿಯಬೇಕದರೆ ಬೆಳಕು ಬೇಕು.ಒ೦ದು ವೇಳೆ ಬೆಳಕು ಎಲೆಕ್ತ್ರಾನ್ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ೩ ಪರಿಣಾಮ ಉ೦ಟಗುತ್ತದೆ.ಹೀರುವಿಕೆಯಿ೦ದಗಿ ಎಲೆಕ್ತ್ರಾನ್ ಗೆ ಶಕ್ತಿ ಬ೦ದು ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ಥಾನದಿ೦ದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ.ಅಣು ಹಾಗು ಪರಮನಣುವಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಉ೦ಟುಮದುತ್ತದೆ.ಆದ್ದರಿ೦ದ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ತತ್ತ್ವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣವೆ೦ದು ಮೇಲಿನ ಸೈದ್ಧ್ಮಾ೦ತಿತಕ ಪ್ರಯೋಗದಿ೦ದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.